فصل سیاست - سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور با بیان اینکه عبارت «به استثنای بهای ربعیه/ثمنیه» در برخی اسناد مالکیت ناظر بر حقوق ارثی زوجه است، جزئیات مبنای قانونی درج این عبارت را تشریح کرد.
اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، ، درباره علت درج عبارت «به استثنای بهای ربعیه/ثمنیه اعیانی» یا «به استثنای بهای ربعیه/ثمنیه عرصه و اعیان» در اسناد مالکیت، توضیحاتی ارائه کرد.
وی اظهار کرد: مطابق قانون، زوجین (زن و شوهر) که زوجیت آنها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند، از یکدیگر ارث میبرند. سهمالارث زوجه از اموال همسرش، اگر متوفی فرزند نداشته باشد، ربع اصل ترکه (ربعیه) و اگر متوفی اولاد داشته باشد، یکهشتم (ثمنیه) از اصل ماترک تعیین شده است.
قویدل افزود: در صورت تعدد زوجات متوفی، ربع یا ثمن ترکه بهصورت بالسویه بین آنان تقسیم میشود؛ به این معنا که اگر متوفی دو همسر دائم داشته باشد و دارای اولاد نیز باشد، سهمالارث هر یک از همسران، یکشانزدهم از ترکه محاسبه خواهد شد.
ارث زوجه از عرصه و اعیان چگونه محاسبه میشود؟
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ادامه داد: شوهر از تمام اموال همسرش ارث میبرد و زن نیز در صورت فرزنددار بودن شوهر، یکهشتم از عین اموال منقول و یکهشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان را به ارث میبرد.
وی تصریح کرد: به همین دلیل، هنگام صدور سند مالکیت به نام وراث متوفی، از آنجا که همسر متوفی از بهای و قیمت عرصه (زمین) و اعیان (ابنیه و اشجار) ارث میبرد، در اسناد مالکیت سایر ورثه عبارت «به استثنای بهای ثمنیه/ربعیه عرصه و اعیان» قید میشود و سند مالکیت مجزایی برای سهمالارث زوجه صادر نمیشود.
تفاوت اسناد قبل و بعد از اصلاح قانون
قویدل با اشاره به اصلاح ماده 946 قانون مدنی (تبصره الحاقی 26 مرداد 1389) گفت: تا پیش از این اصلاح، سهمالارث زوجه صرفاً از بهای اعیانی ملک تعیین میشد و قیمت عرصه (زمین) در محاسبه سهمالارث وی لحاظ نمیشد. به همین دلیل، در اسناد مالکیت عبارت «به استثنای بهای ثمنیه/ربعیه اعیانی» درج میشد.
در صورت امتناع ورثه از پرداخت سهم زوجه چه میشود؟
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در پایان خاطرنشان کرد: اگر ورثه از پرداخت قیمت ملک بابت سهمالارث زوجه متوفی امتناع کنند، زن میتواند حق خود را از عین اموال استیفا کند.