فصل سیاست - دادستان کل کشور در نشست سران دادسراهای بریکس بر تقویت همکاریهای قضایی، توسعه تبادل الکترونیکی ادله و بهرهگیری از هوش مصنوعی برای مقابله با جرایم فراملی تأکید کرد.
به گزارش فصل سیاست ، حجت الاسلام و المسلمین محمد موحدیآزاد دادستان کل کشور، روز دوشنبه در هشتمین نشست مجازی سران دادسراهای کشورهای عضو بریکس بر ضرورت تحول در همکاریهای قضایی و حقوقی میان اعضا، بهویژه در مواجهه با چالشهای ناشی از فناوریهای نوین و جرایم سازمانیافته فراملی، تأکید کرد.
قدردانی از میزبانی هند و پیوند با شعارهای بریکس
در آغاز این نشست، دادستان کل ایران مراتب قدردانی و سپاس صمیمانه خود را از دولت و ملت هند و بهویژه از جناب آقای «نکاتارامانی»، دادستان کل هند، برای برگزاری شایسته این نشست و همچنین ریاست ارزشمند این کشور بر گروه بریکس در سال 2026 ابراز داشت. در این راستا عنوان شد که این میزبانی و ابتکار عمل، گامی مؤثر برای تحقق شعار سال جاری بریکس یعنی «بنا نهادن بر تابآوری، نوآوری، همکاری و پایداری» است.
ضرورت همکاری در برابر جرایم فراملی و پیچیده
حجت الاسلام و المسلمین موحدیآزاد با اشاره به اینکه حضور در این نشست و تبادل نظر با کشورهای عضو، فرصتی مغتنم برای تعمیق همکاریهای قضایی و حقوقی است، خاطرنشان کرد: جرایم فراملی و سازمانیافته امروزه با بهرهگیری از فناوریهای نوین، ابعادی بسیار پیچیدهتر یافته و مرزهای جغرافیایی را نادیده میگیرند، از این رو، هماهنگی نهادهای تعقیب قضایی به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
وی با اشاره به موضوع محوری نشست یعنی «تبادل تجارب و رویههای برتر در رسیدگی کیفری از منظر دادسرا»، تأکید کرد: ایران با درک عمیق از چالشهای پیشرو، گامی فراتر از تأکیدات نشست هفتم دادستانهای کل بریکس در سال 2025 (در مورد نقش هوش مصنوعی) برداشته و امروز بر ضرورت پرداختن به جنبههای عملیاتی و عینی این همکاریها تمرکز دارد.
هوش مصنوعی؛ از تئوری تا عمل
وی تصریح کرد: ایران با استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در قالب «دستیار قاضی»، فرآیندهای غربالگری پروندهها، کشف جرایم پنهان در دادههای مالی و مدیریت هوشمند مستندات دادرسی را پیش برده است؛ بنابراین پیشنهاد میشود تا بر اساس تجارب موفق کشورهای عضو، یک «بانک الگوریتمهای مشترک» با هدف ارتقای توانمندیهای فنی دادسراهای عضو ایجاد شود.
دادستان کل ایران با بیان اینکه محورهای استراتژیک پیشنهادی ما؛ «توسعه همکاریهای حقوقی متقابل و تبادل الکترونیک ادله»، «مقابله با نقض حقوق بشر و جنایات جنگی» و «عدالت کیفری و حمایت از بزه دیدگان» است، اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران بر لزوم تدوین یک چارچوب الگوی غیرالزامآور و هماهنگ برای ارائه کمکهای حقوقی متقابل، ابلاغ اوراق قضایی و بهویژه تبادل ادله الکترونیکی تأکید دارد، چرا که بر این باور هستیم؛ این اقدام میتواند گامی بزرگ برای افزایش کارایی و سرعت رسیدگیها باشد.
محکومیت جنایات جنگی و تأکید بر عدالت بینالمللی
حجتالاسلام والمسلمین موحدیآزاد افزود: ایران با انتقاد شدید از برخی قدرتهای فرامنطقهای که با نقض آشکار اصول حقوق بینالملل، به ناقضان تمامعیار حقوق بشر تبدیل شدهاند، خواستار مقابله جمعی است، در این راستا، حمله اخیر رژیم غاصب صهیونیستی و آمریکای جنایتکار به جمهوری اسلامی ایران، بهویژه حمله به مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در میناب که منجر به شهادت جمع کثیری از دانشآموزان معصوم شد، به عنوان نمونهای بارز از جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت محسوب میشود و ضرورت پیگیری این پروندهها در محاکم داخلی و بینالمللی مورد تأکید است.
وی در ادامه با تشریح عدالت کیفری و حمایت از بزهدیدگان، اظهار کرد: حمایت از حقوق بزهدیدگان و تضمین دسترسی برابر آنها به عدالت، از اولویتهای اساسی نظام حقوقی ایران است. در این زمینه، ایران اسلامی، برای اشتراکگذاری تجربیات خود در موضوعاتی نظیر تسریع در رسیدگیها، جبران خسارت و کاهش آلام روحی بزهدیدگان با سایر کشورهای عضو آمادگی لازم را دارد.
راهاندازی سامانه اختصاصی برای تبادل امن و سریع ادله الکترونیکی
دادستان کل ایران با بیان اینکه عصر دیجیتال ابزارهای قدرتمندی برای مقابله با جرایم در اختیار قرار داده، بر استفاده از فناوریهای نوین برای مستندسازی دقیق ادله و مدیریت پروندهها تأکید کرد و گفت: با توجه به ماهیت فرامرزی جرایم سایبری، در کشورمان سامانه اختصاصی برای تبادل امن و سریع ادله الکترونیکی طراحی و راهاندازی شده است.
وی همچنین پیشنهاد داد تا کارگروه تخصصی متشکل از نمایندگان کشورهای عضو برای تدوین پروتکل فنی و حقوقی با هدف اتصال سامانههای ملی تشکیل شود، تا زمان استعلام ادله از «هفتهها و ماهها» به «چند ساعت» کاهش یابد.
تابآوری، عدالت و صلح پایدار
دادستان کل ایران با استناد به آموزههای رهبر شهید جمهوری اسلامی ایران، حضرت آیتالله العظمی شهید سید علی خامنهای (قدس سره)، عنوان کرد: ایران هرگز به دنبال جنگ یا تجاوز نبوده، اما با تمام توان در برابر زورگوییها ایستاده است و تأکید داریم که صلح پایدار نه با زور، بلکه با گسترش عدالت و تقویت اصل اعتماد در جهان محقق میشود و این وظیفه خطیر، امروزه بر دوش همه ما، به عنوان دستاندرکاران عدالت، سنگینی میکند.
محورهای پیشنهادی ایران برای همکاریهای آتی
وی گفت: جمهوری اسلامی ایران آمادگی کامل خود را برای پیشبرد سه محور استراتژیک در قالب همکاریهای با کشورهای عضو بریکس؛ «هماهنگسازی رویههای قانونی و تثبیت چارچوبهای حقوقی برای ادله الکترونیکی»، «برگزاری دورههای آموزشی مشترک برای دادستانها و بازپرسان» و تشکیل کارگروههای تخصصی با هدف تبادل تجارب عملی و عملیاتی در حوزه عدالت کیفری اعلام میدارد.
دادستان کل ایران در پایان خاطرنشان کرد: امروز همکاری در حوزه ادله الکترونیکی، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی انکارناپذیر در عصر دیجیتال است و امیدواریم که مباحث این اجلاس به نتایج عملی و ملموسی منجر شود که زمینهساز همکاریهای هر چه بیشتر در عرصه عدالت کیفری و ارتقای امنیت قضایی در سراسر منطقه بریکس شود.
گفتنی است؛ هشتمین نشست مجازی سران دادسراهای کشورهای عضو بریکس در روزهای 29 و 30 تیرماه (20 و 21 جولای)، با حضور اعضای بریکس در حال برگزاری است.