فصل سیاست - کارشناس قفقاز: گشایش مرزهای آذربایجان برای ارسال کمک به ایران، استراتژی آمریکا برای انزوای تهران را خنثی کرد.
بین الملل
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم ، محمدکاظم موحدیآزاد، دادستان کل کشورمان، در حاشیه هفتمین نشست دادستانهای کل کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، با «کامران علیاف» همتای جمهوری آذربایجانی خود دیدار و گفتوگو کرد.
در این دیدار دیپلماتیک و قضایی، دادستان کل کشورمان مراتب قدردانی ویژه ایران را از الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، به پاس ارسال محمولههای کمکهای بشردوستانه این کشور در بحبوحه تقابل همهجانبه با آمریکا و رژیم صهیونیستی، ابراز داشت.
طرفین در این نشست راهبردی، پیرامون چشمانداز توسعه و تعمیق همکاریهای دوجانبه میان نهادهای دادستانی جمهوری آذربایجان و ایران تبادل نظر کردند. گسترش تبادل تجربیات حرفهای، اشتراکگذاری اطلاعات قضایی و همچنین بررسی سازوکارهای بهرهگیری مؤثرتر و کارآمدتر از ظرفیتهای معاضدت قضایی متقابل، از دیگر محورهای کلیدی این گفتوگوها بود.
مقامات عالی قضایی دو کشور همچنین بر اهمیت حیاتی تحکیم ثبات و امنیت پایدار در منطقه حساس خاورمیانه و قفقاز تاکید کرده و خواستار تقویت تلاشهای مشترک و هماهنگ در مسیر مبارزه قاطع با پدیده شوم تروریسم، قاچاق مواد مخدر و سایر اشکال جرایم سازمانیافته فراملی شدند.
روند ارسال محمولههای کمکهای بشردوستانه از مبدأ جمهوری آذربایجان به مقصد ایران، دقیقاً پس از تشدید تنشها و آغاز درگیریهای نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران کلید خورد.
در طول فصل بهار، چندین محموله قابلتوجه از کمکهای امدادی و بشردوستانه طرف آذربایجانی وارد خاک ایران شد. روند سازماندهی و ارسال این کمکها، متعاقب گفتوگوی تلفنی راهبردی مورخ 17 اسفند 1404 میان مسعود پزشکیان و الهام علیاف ، روسای جمهور دو کشور همسایه، تسهیل و اجرایی شد.
فصل نوین در تاریخ مناسبات دیپلماتیک تهران و باکو
فرهاد ابراهیماف، کارشناس ارشد مسائل سیاسی و استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه دوستی ملل روسیه (RUDN)، به کالبدشکافی ابعاد و تاثیرات کنشگری باکو در دوران درگیریهای اخیر بر پویایی و چشمانداز روابط ایران و جمهوری آذربایجان پرداخته است.
این تحلیلگر مسائل اوراسیا در طلیعه سخنان خود تصریح کرد: روند رو به رشد و بهبود مستمر مناسبات میان تهران و باکو طی دو سال گذشته شتاب مضاعفی به خود گرفته است؛ فرآیندی که در دوران ریاستجمهوری آیتالله سید ابراهیم رئیسی پایهگذاری شد و متعاقباً توسط جانشین وی، مسعود پزشکیان با جدیت تمام پیگیری شد تا تعاملات دوجانبه شاهد یک احیای همهجانبه باشد.
وی افزود: باید به خاطر داشته باشیم که آخرین سفر خارجی رئیسجمهور فقید ایران، دقیقاً به مقصد نقطه صفر مرزی با جمهوری آذربایجان رقم خورد؛ جایی که ایشان در دیدار تاریخی با الهام علیاف به مناسبت افتتاح سدهای مشترک بر روی رودخانه ارس، بر ضرورت اجتنابناپذیر عادیسازی کامل روابط دو کشور همسایه تاکید کردند. این مسئله در آن مقطع، به عنوان یک منفعت حیاتی و راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران در سال 2024 تعریف شده بود و جمهوری آذربایجان نیز با آغوش باز از این ابتکار و حسن نیت طرف ایرانی حمایت کامل به عمل آورد.
گشایش مرزها در اوج تقابل با محور غربی-صهیونیستی
وی در ادامه با اشاره به نقشآفرینی سازنده باکو افزود: هنگامی که کارزار نظامی و تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، جمهوری آذربایجان رویکردی کاملاً منطقی و مبتنی بر حسن همجواری اتخاذ کرد. مقامات باکو با گشودن مرزهای خود، مسیر ترانزیت محمولههای حیاتی و بشردوستانه به خاک ایران را هموار ساختند؛ اقدامی که برای تهران از اهمیت استراتژیک و حیاتی برخوردار بود.
ابراهیم اف گفت: در آن برهه حساس، استانهای شمالی ایران نیازمند پشتیبانی و تدارکات بودند و به لطف مشارکت فعال جمهوری آذربایجان، این نیازها به موقع برطرف شد. در ماه مارس، روند تحولات و درگیریها به شدت غیرقابل پیشبینی بود و با توجه به وسعت و پهناوری جغرافیای ایران، این احتمال وجود داشت که تهران در مدیریت کنترل اوضاع در برخی مناطق با چالش مواجه شود.
وی افزود: در چنین شرایط خطیری، باکو حمایتهای بسیار جدی و ارزشمندی را به عمل آورد که از جمله مهمترین آنها، میتوان به تسهیل ورود محمولههای امدادی روسیه به ایران اشاره کرد؛ محمولههایی که ابتدا از طریق ناوگان هوایی به جنوب جمهوری آذربایجان منتقل شده و سپس توسط ناوگان جادهای و کامیونها از طریق گذرگاه مرزی آستارا وارد خاک ایران میشدند.
ابراهیماف خاطرنشان ساخت: بدون شک، این سیاست دوستانه و برادرانه باکو در حافظه تاریخی حاکمیت ایران ثبت شده و برای همیشه ماندگار خواهد بود. همین امر موجب شد تا در سال جاری، روند تقویت و تعمیق مناسبات ایران و جمهوری آذربایجان با یک محرک و انگیزه بسیار قدرتمند روبرو شود.
وی گفت: ما در طول این سال، نه تنها شاهد تماسها و رایزنیهای مستمر در عالیترین سطح ممکن میان روسای جمهور دو کشور بودیم، بلکه دیدارهای منظم و هدفمندی نیز میان مقامات نهادهای مختلف دو کشور به طور پیوسته جریان داشته است.
شکست پروژه انزوای ایران؛ راهبرد نافرجام آمریکا
استاد دانشگاه دوستی ملل روسیه در بخش دیگری از تحلیل خود، به ابعاد ژئوپلیتیک این روابط اشاره کرد و گفت: گشایش این صفحه جدید در تاریخ روابط ایران و جمهوری آذربایجان، ارتباط تنگاتنگی با راهبرد کلان تهران مبنی بر خنثیسازی توطئه انزوای جمهوری اسلامی دارد. انزوای ایران، استراتژی محوری و فعلی آمریکا در منطقه غرب آسیاست؛ پروژهای شوم که هدف اصلی آن، تخریب روابط تهران با تمامی همسایگانش به منظور تضعیف حداکثری جایگاه منطقهای ایران است.
وی افزود: دستگاه دیپلماسی ایران با اشراف کامل بر این توطئه، تحرکات دیپلماتیک خود را به شدت افزایش داد، در رویکردهای خود نسبت به همسایگان تجدیدنظر ساختاری اعمال کرد و با اتخاذ تصمیمی خردمندانه، عادیسازی و تعمیق همکاریها با کشورهای هممرز را در دستور کار جدی خود قرار داد. ثمره این هوشمندی دیپلماتیک آن است که امروز شاهد روابطی کاملاً متوازن و پایدار میان ایران با کشورهایی نظیر پاکستان، ترکیه، جمهوری آذربایجان و عراق هستیم.
وی تصریح کرد: تهران برای مقابله موثر با نقشههای خصمانه واشنگتن جهت انزوای ایران، روابط بسیار نزدیک و درهمتنیدهای را با جهان پیرامون خود از طریق عضویت فعال در نهادهای قدرتمند بینالمللی نظیر اتحادیه اقتصادی اوراسیا، گروه بریکس، سازمان همکاری شانگهای و سایر ساختارهای چندجانبه حفظ کرده است.
ابراهیم اف گفت: اجلاسهای اخیر سران شانگهای و بریکس، گواه روشنی بر موفقیت این راهبرد است. بر این اساس، روابط دوجانبه ایران و جمهوری آذربایجان اکنون در یک مرحله بسیار مثبت و سازنده قرار دارد. این روند رو به رشد باید با ظرافت تثبیت شده و در آینده توسعه یابد؛ به ویژه آنکه در سمت تهران، ارادهای قوی و اشتیاقی جدی برای تعمیق پیوندها با باکو وجود دارد.
این تحلیلگر ارشد قفقاز در پایان ارزیابی خود نتیجهگیری کرد: باکو پس از بازیابی استقلال خود، هرگز خواهان برقراری روابط تیره و پرتنش با ایران نبوده است. این حسن نیت به ویژه در دوران رهبری حیدر علیاف و متعاقباً الهام علیاف با وضوح بیشتری نمایان بوده است.
جمهوری آذربایجان همواره در برابر تمایل ایران برای همکاری، گامهای متقابلی به جلو برداشته است. متأسفانه در گذشته، گاهی اوقات بروز برخی رویکردهای فاقد دوراندیشی راهبردی از سوی دولتهای پیشین، مانع از شکوفایی کامل این روابط میشد.
بیدلیل نبود که مسعود پزشکیان نیز با صراحت به این موضوع اذعان کرد که برخی از رویکردهای دولتهای گذشته در ایران، در مسیر رشد تعاملات دو کشور خلل ایجاد کرده بود. این اعتراف صادقانه، نشاندهنده اوج بلوغ سیاسی و درایت رهبری کنونی دستگاه اجرایی ایران است که به خوبی ضرورت حفظ، صیانت و توسعه همهجانبه پیوندهای استراتژیک با جمهوری آذربایجان را درک کرده است.
انتهای پیام/