فصل سیاست - غریب آبادی به تشریح مهمترین محورهای بیانیه پایانی اجلاس سران بریکس پرداخت.
کاظم غریب آبادی، معاون امور حقوقی و بین المللی وزیر امور خارجه، مهمترین محورهای بیانیه دهلینو (اجلاس هجدهم سران بریکس) را که در پایان نشست امروز سران کشورهای عضو بریکس به تصویب رسید، به شرح زیر تشریح کرد:
محور نخست: حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز و زیرساختهای غیرنظامی
مرجع: بند 29 بیانیه دهلینو
· سران بریکس «نگرانی جدی» خود را از حملات عمدی به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت پادمان کامل آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) اعلام کرده و آن را ناقض حقوق بینالملل و قطعنامههای آژانس دانستهاند.
· این بند، تأییدی چندجانبه بر غیرقانونی بودن چنین اقداماتی تلقی میشود.
· درج این بند در بیانیه رسمی سران بریکس، اجماع جهانیِ رو به گسترش درباره غیرقانونی بودن حمله به تأسیسات هستهای تحت پادمان را نشان میدهد. ایران همواره بر این اصل حقوقی پافشاری کرده و اکنون این موضع در سطح یک نهاد بینالمللی معتبر بازتاب یافته است.
محور دوم: تنشهای غرب آسیا، خویشتنداری و احترام به حاکمیت
مرجع: بند 28 بیانیه دهلینو
· ابراز نگرانی عمیق از تشدید تنش در غرب آسیا و فراخوان به «حداکثر خویشتنداری» و پرهیز از هرگونه اقدام تشدیدکننده.
· تأکید بر لزوم حمایت از حاکمیت و تمامیت ارضی دولتها بر پایه منشور ملل متحد.
· این بند نشان میدهد جامعه جهانی، از جمله بزرگترین اقتصادهای نوظهور، مسئولیت تنشزایی را متوجه اقدامات تجاوزکارانه علیه دولتهای مستقل میداند و بر احترام به حاکمیت ملی تأکید دارد.
محور سوم: مخالفت با تحریمهای یکجانبه و اقدامات قهرآمیز
مرجع: بندهای 22 و 27 بیانیه دهلینو
· محکومیت صریح اعمال «اقدامات قهرآمیز یکجانبه»، از جمله تحریمهای اقتصادی و تحریمهای ثانویه، بهعنوان اقداماتی مغایر با حقوق بینالملل.
· تصریح بر آثار مخرب این اقدامات بر حقوق بشر عمومی مردمِ کشورهای هدف، شامل حق توسعه، سلامت و امنیت غذایی، و تأثیر نامتناسب آن بر اقشار آسیبپذیر.
· درخواست رفع این اقدامات غیرقانونی.
· این موضع صریح بریکس، که پنج قدرت بزرگ اقتصاد نوظهور جهان را شامل میشود، عملاً مشروعیتزدایی از تحریمهای یکجانبه آمریکا و متحدانش علیه ایران و سایر کشورهاست.
محور چهارم: حمایت از الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی
مرجع: بند 20 بیانیه دهلینو
· سران بریکس بهصراحت از «درخواست الحاق ایران به سازمان تجارت جهانی» حمایت قاطع کردهاند.
· این حمایت در چارچوب کلیتر اصلاح و تقویت نظام تجارت چندجانبه و افزایش سهم جنوب جهانی در آن مطرح شده است.
محور پنجم: تجارت با ارزهای ملی و استقلال از نظام مالی غرب
مرجع: بندهای 90، 93، 94 و 97 بیانیه دهلینو
· ادامه فعالیت «گروه کاری پرداختهای بریکس» (BPTF) برای تسهیل تسویهحسابهای بینمرزی سریع، کمهزینه، شفاف و امن میان اعضا.
· پیشبرد گفتوگوهای فنی درباره «پلتفرم سرمایهگذاری جدید» (NIP) و زیرساختهای مستقل تسویه و سپردهگذاری اوراق بهادار.
· تقویت «سازوکار ذخیره احتیاطی متقابل» بریکس (CRA) بهعنوان شبکه ایمنی مالی جایگزین، همراه با استقبال از عضویت کشورهای جدید در آن.
· گسترش دامنه فعالیت بانک توسعه جدید (NDB) بهویژه در حوزه تأمین مالی با ارزهای محلی.
· روند تدریجی، اما رو به گسترش زیرساختهای مالی مستقل بریکس، مسیر عملی برای کاهش وابستگی تجارت خارجی اعضای بریکس به دلار و نظام سوئیفت را هموارتر میکند.
محور ششم: اصلاح نهادهای حکمرانی جهانی و مالی بینالمللی
مرجع: بندهای 7، 13، 17 و 18 بیانیه دهلینو
· تأکید بر ضرورت اصلاح جامع سازمان ملل، از جمله شورای امنیت، برای افزایش نمایندگی کشورهای درحالتوسعه آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین.
· درخواست اصلاح صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی برای بازتاب دادن جایگاه واقعی اقتصادهای نوظهور در سهمیهها و حق رأی.
· محکومیت هرگونه تلاش برای تضعیف یکجانبه نهادهای چندجانبه، از جمله از طریق خودداری عمدی از پرداخت حق عضویت.
· این بندها بار دیگر بر ضرورت گذار از نظم تکقطبی به نظمی عادلانهتر و چندقطبی تأکید میکنند، که همواره در سیاست خارجی ایران مورد تأکید بوده است.
محور هفتم: حمایت از فلسطین و مخالفت با اشغالگری رژیم صهیونسیتی اسرائیل
مرجع: بندهای 30 تا 34 بیانیه دهلینو
· ابراز نگرانی عمیق از تداوم خشونت در غزه علیرغم آتشبس، و تأکید بر لزوم دسترسی کامل و بدون مانع بشردوستانه.
· مخالفت صریح با هرگونه سیاست آوارهسازی اجباری فلسطینیان از غزه و هرگونه تغییر جغرافیایی یا جمعیتی در این سرزمین.
· تأکید بر حق تعیین سرنوشت و بازگشت فلسطینیان و حمایت از عضویت کامل دولت فلسطین در سازمان ملل.
· محکومیت استفاده از گرسنگی بهعنوان ابزار جنگی، حملات به غیرنظامیان، بیمارستانها و سایر زیرساختهای غیرنظامی، و اشاره به تدابیر موقت دیوان بینالمللی دادگستری در پرونده آفریقای جنوبی علیه رژیم اسرائیل.
· رد قاطع هرگونه اقدام یکجانبه برای تغییر وضعیت حقوقی و تاریخی قدس اشغالی.
· این بندها نشان میدهد اکثریت قاطع اقتصادهای نوظهور جهان در محکومیت جنایات رژیم اسرائیل علیه مردم فلسطین و حمایت از حقوق مشروع آنان همصدا هستند.
محور هشتم: حمایت از حاکمیت لبنان و محکومیت تجاوز رژیم اسرائیل
مرجع: بندهای 35 و 36 بیانیه دهلینو
· محکومیت نقض مکرر آتشبس لبنان و تجاوز مستمر به حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور.
· درخواست صریح از رژیم اسرائیل برای خروج نیروهای اشغالگر از تمامی خاک لبنان.
· تأکید بر مصونیت نیروهای حافظ صلح یونیفل (UNIFIL) و محکومیت حملات به آنان.
· این محکومیت صریح، بار دیگر الگوی رفتاری رژیم اسرائیل در نقض آتشبسها و حاکمیت کشورهای منطقه را در سطح بینالمللی برجسته میکند.
محور نهم: صیانت از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی کشورها
مرجع: از جمله بندهای 23، 24، 38 بیانیه دهلینو
· تأکید مکرر بر احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی کشورها و لزوم فرآیندهای سیاسی «به رهبری و مالکیت خودِ» ملتها، بدون دخالت خارجی.
· ضرورت خروج نیروهای اشغالگر از سرزمینهای کشورهای ثالث و حلوفصل اختلافات صرفاً از طریق گفتوگو و دیپلماسی.
· هشدار درباره افزایش نگرانکننده هزینههای نظامی جهانی به قیمت کاهش منابع توسعه در کشورهای در حال توسعه.
· این اصول، ستون فقرات موضع ایران درباره احترام متقابل به حاکمیت ملی و مخالفت با دخالتهای خارجی و تجاوز نظامی را در سند رسمی یک نهاد بینالمللی بازتاب میدهد.
محور دهم: منطقه عاری از سلاحهای هستهای در خاورمیانه
مرجع: بند 25 بیانیه دهلینو
· تأکید بر اهمیت تسریع اجرای قطعنامههای مربوط به ایجاد منطقه عاری از سلاحهای هستهای و سایر سلاحهای کشتارجمعی در خاورمیانه.
· ایران میتواند بر ضرورت اجرای واقعی و بدون تبعیض این ابتکار تأکید کند و یادآور شود که برنامه هستهای رژیم اسرائیل، که تنها دارنده اعلامنشده سلاح هستهای در منطقه است، باید در کانون توجه این روند قرار گیرد.
محور یازدهم: مبارزه با تروریسم بدون معیار دوگانه
مرجع: بند 40 بیانیه دهلینو
· محکومیت قاطع هرگونه اقدام تروریستی، فارغ از انگیزه، زمان، مکان و عامل آن.
· تأکید بر اینکه تروریسم نباید به هیچ دین، ملیت، تمدن یا قومیتی نسبت داده شود.
· درخواست صریح برای «رد معیارهای دوگانه» در مبارزه با تروریسم.
· این بند پشتوانهای است برای موضع دیرینه ایران مبنی بر لزوم برخورد یکسان جامعه جهانی با تروریسم، بدون گزینش عملکردن بر اساس ملاحظات سیاسی.
محور دوازدهم: چندجانبهگرایی، چندقطبیشدن نظم جهانی و نقش جنوب جهانی
مرجع: بندهای 2، 7 و 10 بیانیه دهلینو
· تأکید بر تقویت چندجانبهگرایی و چندقطبیشدن نظم بینالمللی بهجای سلطه یکجانبهگرایانه.
· برجستهسازی نقش جنوب جهانی بهعنوان محرک تحول مثبت در برابر چالشهای ژئوپلیتیکی، اقتصادی و فناورانه.
· این نگاه کلان، همسو با راهبرد سیاست خارجی ایران در تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی و کاهش وابستگی به نظم غربی است.
محور سیزدهم: همکاری در حوزه انرژی و مواد معدنی راهبردی با احترام به حاکمیت ملی
مرجع: بندهای 64 تا 67 بیانیه دهلینو
· تأکید بر امنیت انرژی، تنوعبخشی به منابع تأمین و حفاظت از زیرساختهای حیاتی انرژی.
· بهرسمیتشناختن نقش مستمر سوختهای فسیلی در سبد انرژی جهانی، بهویژه برای اقتصادهای نوظهور و درحالتوسعه.
· تأکید بر لزوم حفظ کامل حاکمیت کشورهای دارای منابع معدنی بر ذخایر خود و حق آنها برای اتخاذ سیاستهای حاکمیتی لازم.
غریب آبادی در پایان افزود: بیانیه دهلینو، بهعنوان سند رسمی هجدهمین نشست سران بریکس، در چندین محور کلیدی، از محکومیت حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز و مخالفت با تحریمهای یکجانبه، تا حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و حمایت از فلسطین، هم راستا با مواضع جمهوری اسلامی ایران است.
این همراستایی نشان میدهد سیاست خارجی مبتنی بر تقویت همکاری با شرق و جنوب جهانی، در حال تبدیلشدن مواضع ایران به بخشی از اجماع فزاینده کشورهای نوظهور و درحالتوسعه جهان است.
ایران ضمن استقبال از این مواضع، بر لزوم تبدیل تعهدات کلی بیانیه (بهویژه در حوزه ارزهای ملی، سازوکارهای پرداخت مستقل) به گامهای اجرایی مشخص و زمانبندیشده تأکید میکند.
انتهای پیام/
