فصل سیاست - تهران- ماجرای استخراج غیرمجاز رمزارز در تهران دیگر به چند دستگاه پراکنده محدود نیست؛ از کهریزک، شهریار و ورامین گرفته تا دیگر مناطق شاهد کشف ماینرهای غیرمجاز هستیم.
خبرگزاری مهر، گروه استانها: در روزهایی که مدیریت مصرف برق به یکی از مهمترین دغدغههای شبکه انرژی کشور تبدیل شده، 33 مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز در استان تهران با 699 دستگاه ماینر شناسایی و جمعآوری شدهاند؛ تجهیزاتی که مجموع توان مصرفی آنها به 2237 کیلووات میرسید و در صورت فعالیت شبانهروزی، روزانه حدود 53 هزار و 688 کیلوواتساعت برق مصرف میکردند؛ رقمی که شرکت توزیع نیروی برق استان تهران آن را معادل مصرف ماهانه برق 5369 خانوار در فصل گرم سال اعلام کرده است.
این اعداد تنها مربوط به ماینرهایی است که شناسایی و جمعآوری شدهاند و طبیعتاً نمیتواند تصویری کامل از تمام فعالیتهای غیرمجاز استخراج رمزارز در استان تهران ارائه کند؛ اما همین آمار محدود نیز نشان میدهد که مسئله دیگر صرفاً چند دستگاه پراکنده در یک واحد مسکونی نیست و در برخی نقاط استان، فعالیت استخراج رمزارز به شکل مزرعهای و سازمانیافته دنبال شده است.
براساس محمود محمودی، مدیر شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، کهریزک، شهریار و ورامین از مناطقی بودهاند که بیشترین کشفیات ماینرهای غیرمجاز در استان را به خود اختصاص دادهاند.
وی به خبرنگار مهر گفت: این پراکندگی جغرافیایی نشان میدهد که برخورد با این پدیده نیازمند خروج از الگوی برخورد موردی و حرکت به سمت پایش مستمر و هدفمند مصرف برق است.
2237 کیلووات برق برای تولید رمزارز
برای درک ابعاد موضوع، کافی است به مصرف اعلامشده این 699 دستگاه نگاه کنیم. مجموع توان مصرفی آنها 2.237 مگاوات بوده است؛ یعنی اگر این تجهیزات بدون وقفه کار کنند، در هر شبانهروز بیش از 53.6 مگاواتساعت انرژی مصرف میکنند.
با همین مبنا، مصرف سالانه این مجموعه به حدود 19.6 میلیون کیلوواتساعت میرسد؛ البته این محاسبه بر فرض فعالیت 24 ساعته و بدون احتساب خاموشی یا توقف احتمالی تجهیزات انجام شده است.
از سوی دیگر، متوسط توان مصرفی ماینرهای کشفشده در این پرونده حدود 3.2 کیلووات برای هر دستگاه بوده است. این عدد نشان میدهد که یک ماینر بهتنهایی بار قابل توجهی به شبکه تحمیل میکند و هنگامی که صدها دستگاه در یک نقطه کنار هم قرار میگیرند، دیگر با یک مصرفکننده عادی مواجه نیستیم.
محمودی برای محاسبه مصرف ماینرها، رقم حدود 3 کیلووات برای هر دستگاه را مبنا قرار داده و افزود: بر این اساس، هر ماینر در صورت فعالیت 24 ساعته حدود 72 کیلوواتساعت در روز انرژی مصرف میکند. این میزان، با توجه به مصرف ماهانه متوسط یک خانوار، میتواند معادل چند خانوار باشد.
یک ماینر؛ برق چند خانه؟
همین مقایسه شاید ملموسترین تصویر از فشار ماینرها بر شبکه باشد.
طبق دادههای منتشرشده درباره ماینرهای کشفشده در کشور، یک دستگاه با مصرف حدود سه کیلووات، در شبانهروز نزدیک به 72 کیلوواتساعت برق مصرف میکند. در یک برآورد منتشرشده از سوی صنعت برق، مصرف ماهانه متوسط یک خانه در محدوده 250 تا 300 کیلوواتساعت اعلام شده و بر همین اساس، مصرف یک ماینر میتواند به حدود 9 خانوار برسد.
///
البته این مقایسه به مدل دستگاه و الگوی مصرف خانوار بستگی دارد و نباید آن را یک نسبت ثابت برای همه ماینرها دانست؛ اما برای نشان دادن شدت مصرف این تجهیزات، تصویر روشنی ارائه میکند.
در مورد کشفیات استان تهران نیز شرکت توزیع نیروی برق، مصرف 699 دستگاه را معادل مصرف ماهانه 5369 خانوار در فصل گرم اعلام کرده است. بنابراین با جمعآوری همین تعداد دستگاه، بار قابل توجهی از شبکه آزاد شده است.
مسئله فقط 699 دستگاه نیست
یکی از نکات مهم در بررسی وضعیت مزارع غیرمجاز رمزارز این است که تعداد دستگاههای کشفشده را نباید معادل کل ماینرهای فعال دانست.
برآوردها نشان میدهد دستکم سه برابر این تعداد ممکن است همچنان بهصورت غیرمجاز فعال باشند، همچنین میزان برق غیرمجاز مورد استفاده برای استخراج رمزارز در کشور را حدود 3 هزار مگاوات برآورد کرده بود، اختلاف میان این برآوردها نشان میدهد که عدد دقیق ماینرهای فعال غیرمجاز به دلیل ماهیت پنهان این فعالیت بهسادگی قابل اندازهگیری نیست و باید میان «کشفیات قطعی» و «برآوردهای کارشناسی» تفکیک قائل شد.
به همین دلیل، نمیتوان ادعا کرد تمام ماینرهای کشفنشده در تهران یا کشور دقیقاً دارای یک میزان مصرف مشخص هستند؛ اما روند کشفیات نشان میدهد که فعالیت غیرمجاز همچنان برای شبکه برق یک مسئله جدی است.
استان تهران؛ نقطهای که نباید از آن غافل شد
استان تهران از نظر تراکم جمعیت، فعالیت اقتصادی و گستردگی شبکه برق، شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از مناطق کشور دارد. در چنین استانی، حتی یک مزرعه نسبتاً کوچک میتواند بار قابل توجهی را به شبکه محلی تحمیل کند.
در همین راستا، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران از برنامه برای تکمیل اطلس GIS برقهای غیرمجاز خبر داده و اضافه کرد: این اقدام میتواند با ترکیب اطلاعات مکانی و دادههای مصرف، امکان شناسایی دقیقتر نقاط مشکوک را فراهم کند.
این مسیر میتواند نقطه تغییر در شیوه مقابله با مزارع غیرمجاز باشد. به جای اینکه مأموران صرفاً پس از دریافت گزارش مردمی به یک محل مراجعه کنند، میتوان الگوهای غیرعادی مصرف را شناسایی کرد؛ برای مثال، افزایش شدید و مستمر بار یک انشعاب، مصرف شبانهروزی، تفاوت معنادار میان نوع کاربری ملک و میزان برق مصرفی و سایر شاخصهای فنی میتواند به عنوان علامت هشدار مورد بررسی قرار گیرد.
مزارع کوچک، خسارت بزرگ
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم ماینرها برخلاف بسیاری از وسایل برقی، برای مصرف مقطعی طراحی نشدهاند و فعالیت آنها معمولاً به شکل مستمر انجام میشود. بنابراین، یک مزرعه حتی با چند ده دستگاه نیز میتواند در طول ماه حجم قابل توجهی برق مصرف کند.
نمونهای از همین وضعیت در رودهن مشاهده شد؛ جایی که 45 دستگاه ماینر غیرمجاز با مجموع توان حدود 56 کیلووات در فضای زیرشیروانی یک واحد مسکونی مستقر شده بودند و از سیستمهای خنککننده برای ادامه فعالیت استفاده میکردند. انشعاب برق محل نیز غیرمجاز گزارش شده بود.
///
///" alt="فصل سیاست" width="100%" />
این نمونه نشان میدهد مزارع غیرمجاز الزاماً در سالنهای بزرگ و ساختمانهای صنعتی مستقر نیستند و میتوانند در خانه، کارگاه، واحد صنعتی، دامداری یا دیگر فضاهایی که امکان پنهان کردن تجهیزات وجود دارد شکل بگیرند.
چرا برخورد جدیتر ضروری است؟
مسئله ماینرهای غیرمجاز فقط میزان برق مصرفشده نیست. استفاده از انشعاب غیرمجاز، دستکاری شبکه، استفاده از برق یارانهای برای فعالیتی خارج از کاربری تعیینشده و تحمیل هزینه مصرف به شبکه عمومی، ابعاد اقتصادی و حقوق عمومی موضوع را نیز پررنگ میکند.
از سوی دیگر، صنعت برق در شرایطی قرار دارد که از مشترکان خانگی، اداری و صنعتی خواسته میشود مصرف خود را مدیریت کنند. در چنین شرایطی، استمرار فعالیت مراکزی که صدها دستگاه را به شکل شبانهروزی وارد مدار میکنند، میتواند با اهداف مدیریت مصرف در تعارض قرار گیرد.
آمارهای ملی نیز ابعاد مسئله را روشنتر میکند. توانیر اعلام کرده بود که در سال 1404، تنها در یک مقطع تا پایان دیماه، 35 هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در 3813 مرکز کشف شده است؛ آماری که نشاندهنده گستردگی شبکه مراکز غیرمجاز در کشور است.
برخورد باید از «کشف» فراتر برود
جمعآوری ماینرهای غیرمجاز اقدامی ضروری است، اما به تنهایی کافی نیست، اگر فعالیت غیرمجاز برای متخلف همچنان صرفه اقتصادی داشته باشد، احتمال جایگزینی تجهیزات جمعآوریشده و راهاندازی مجدد مراکز وجود خواهد داشت.
از این رو، برخورد مؤثر باید مجموعهای از اقدامات را در کنار هم قرار دهد؛ شناسایی هوشمند مصرف، قطع انشعابهای غیرمجاز، توقیف تجهیزات، مطالبه هزینه برق مصرفشده، پیگیری قضایی و اعمال مجازاتهای بازدارنده.
حالا و در همین راستا دستگاه قضایی استان تهران نیز پای کار آمده و بر تشدید برخورد با تخلفات حوزه برق و انرژی تأکید کرده است، ناصر عتباتی، رئیسکل دادگستری استان تهران، با ابلاغ دستورالعملی به واحدهای قضایی سراسر استان، خواستار رسیدگی جدیتر به پروندههای مرتبط با سوءاستفاده از منابع انرژی و بهویژه فعالیت مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز شده است.
وی به خبرنگار مهر گفت: بر اساس این دستورالعمل، دستگاه قضایی استان موظف است در مواجهه با موارد استفاده غیرقانونی از شبکه انرژی، ضمن بررسی دقیق گزارشهای دستگاههای مسئول، با متخلفان مطابق قانون برخورد کند.
تأکید بر این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که مصرف غیرمجاز و خارج از ضابطه انرژی، علاوه بر ایجاد فشار بر شبکه، میتواند سهم سایر مشترکان از منابع عمومی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
عتباتی با اشاره به پیامدهای ناشی از مصرف غیرقانونی انرژی، تأکید کرد: استفادهکنندگان غیرمجاز با تحمیل بار اضافی به شبکه برق، زمینه تضییع حقوق عمومی و آسیب به منابع متعلق به بیتالمال را فراهم میکنند؛ بنابراین پروندههای مربوط به این تخلفات باید با حساسیت و جدیت بیشتری در حوزههای قضایی دنبال شود.
///
///" alt="فصل سیاست" width="100%" />///" alt="فصل سیاست" width="100%" />
کمیته ویژه برای مقابله با تخلفات رمزارزی
رئیسکل دادگستری استان تهران، فعالتر شدن کمیته مقابله با مفاسد ناشی از تولید رمزارز را مورد تاکید قرار داد و گفت: این کمیته در چارچوب ستاد اجرای سیاستهای اقتصاد مقاومتی فعالیت میکند و قرار است با ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی، نظارتی و قضایی، روند شناسایی و برخورد با مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز را تقویت کند.
عتباتی از دادستانها و رؤسای حوزههای قضایی استان تهران خواست، علاوه بر رسیدگی به گزارشهای واصله، در جریان اقدامات نظارتی دستگاههای اجرایی حضور مؤثر داشته باشند و بر روند شناسایی و برخورد با مراکز متخلف نظارت کنند.
بر این اساس، هدف از فعالیت این کمیته تنها برخورد پس از کشف مزارع غیرمجاز نیست، بلکه ایجاد هماهنگی میان دستگاهها برای پیشگیری از شکلگیری مراکز جدید، جلوگیری از سوءاستفاده از شبکه انرژی و کاهش زمینههای بروز تخلف نیز دنبال میشود.
رئیسکل دادگستری استان تهران همچنین بر ضرورت ورود جدیتر دستگاه قضایی به موضوع تأمین، توزیع و مصرف انرژی تأکید کرده و خواستار آن شده است که دادستانها و رؤسای حوزههای قضایی، مسائل مرتبط با برق، سوخت و دیگر منابع عمومی را با حساسیت بیشتری پیگیری کنند.
این رویکرد در شرایطی مطرح میشود که فعالیت مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز تنها به مصرف بالای برق محدود نمیشود و در مواردی، استفاده از انشعابهای غیرمجاز یا بهرهگیری خارج از ضابطه از ظرفیت شبکه نیز گزارش شده است. از این رو، ورود همزمان دستگاههای اجرایی، انتظامی و قضایی میتواند نقش مهمی در کاهش انگیزه فعالیت این مراکز و افزایش هزینه تخلف برای سودجویان داشته باشد.
در مجموع، تأکید دستگاه قضایی استان تهران بر تشکیل سازوکار هماهنگ برای مقابله با تخلفات رمزارزی نشان میدهد که برخورد با مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز در حال عبور از مرحله کشف و جمعآوری تجهیزات و حرکت به سمت نظارت مستمر، برخورد قضایی و اقدامات پیشگیرانه است؛ موضوعی که در شرایط فشار بر شبکه برق و ضرورت مدیریت مصرف انرژی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در کنار این اقدامات، تعیین تکلیف روشن برای اماکنی که به شکل مکرر برای استخراج غیرمجاز استفاده میشوند نیز اهمیت دارد تا برخوردها صرفاً به جمعآوری چند دستگاه محدود نشود.
در نهایت، آمار 699 دستگاه ماینر کشفشده در 33 مزرعه استان تهران شاید در مقایسه با کل مصرف برق استان عدد بزرگی به نظر نرسد، اما وقتی همین تعداد دستگاه به مصرف روزانه 53 هزار و 688 کیلوواتساعت برق منجر میشود، اهمیت موضوع روشنتر میشود.
این ارقام یک پیام روشن برای سیاستگذار دارد: مبارزه با استخراج غیرمجاز رمزارز نباید یک عملیات مقطعی برای جمعآوری چند دستگاه باشد؛ بلکه باید به یک نظام دائمی برای پایش، پیشگیری و برخورد بازدارنده تبدیل شود.
در استانی مانند تهران، جایی که هر مگاوات برق میتواند در پایداری شبکه و تأمین نیاز مشترکان نقش داشته باشد، اجازه دادن به مصرف پنهان و مستمر انرژی برای فعالیتهای غیرمجاز، هزینهای است که در نهایت میتواند به کل شبکه و مشترکان تحمیل شود.